Gazeta
Internet

Witaj,     |  Zaloguj
Nasza społeczność

Logowanie

Dołącz do eKulturalnych
Zapomniałem hasła
Przejdź do eKulturalni.pl
GDZIE JESTEŚ:  E-ŚWIATOWID    Aktualności

Data dodania: 22.01.2014 17:00 Kategoria:Historia i dziedzictwo Autor:Edyta Bugowska Placówka:Brak
Kartka z kalendarza: 22 stycznia - Powstanie Styczniowe
Bilans powstania to kilkadziesiąt tysięcy zabitych w walkach, blisko tysiąc straconych, ponad 30 tys. zesłanych na Syberię i emigracja ok. 10 tys. osób
Bilans powstania to kilkadziesiąt tysięcy zabitych w walkach, blisko tysiąc straconych, ponad 30 tys. zesłanych na Syberię i emigracja ok. 10 tys. osób (fot. Aleksandra Jarzębska)

Tym razem coś z odleglejszej historii – tylko 150 lat, a wspomnienie odległe jakby o całe wieki. Nie chcemy dziś pamiętać o II wojnie światowej, a co dopiero o Powstaniu Styczniowym? A gdyby tak ciut lepiej poznać naszą przeszłość, ciekawe ilu z nas znalazłoby pradziadków, czy raczej praprapradziadków, walczących o wolność naszą i waszą. Może wtedy inaczej spojrzelibyśmy na tę historię…

Powstanie swoim zasięgiem objęło wyłącznie zabór rosyjski – ziemie Królestwa Polskiego oraz te z zagrabionych, które nie weszły w jego skład.

Powstańcy mieli silne poparcie międzynarodowej opinii, walczyli ponad półtora roku. Były to głównie działania o charakterze partyzanckim.

Wszystko zaczęło się 22 stycznia 1863 roku. To wtedy wydany został tzw. Manifest 22 stycznia, w którym Komitet Centralny Narodowy ogłosił wybuch powstania. Jednocześnie KCN przekształcił się w Tymczasowy Rząd Narodowy, a do walki przeciw Rosji zostali wezwani wszyscy mieszkańcy przedrozbiorowej Rzeczypospolitej – PolacyLitwiniRusini i Żydzi.

Podczas powstania stoczono około 1200 mniejszych i większych bitw oraz potyczek.

W swoim dzienniku Wojciech Kossak, wówczas jeszcze dziecko, opisywał atmosferę tamtych dni: Kto chce wyjść na ulicę, musi mieć legitymację, a wieczorem do tego jeszcze latarkę przyczepioną do paltota. Po domach wszyscy skubią szarpie albo szyją bieliznę dla powstańców i zesłanych na Sybir. W przyciszonych rozmowach obijają się o nasze uszy dziwne nazwy: Nerczyńsk, Jakuck, Archangielsk, Semipałatyńsk. W głuchej ciszy wieczornej turkot paru dorożek… wiemy już wszyscy, nawet my dzieci, co to znaczy. Wiemy, że w tych dorożkach oficer, żandarmi i denuncjant, że kilkanaście kroków przed domem, do którego jadą, staną naraz wszystkie dorożki i że w mgnieniu oka okna pierwszego albo drugiego piętra zaświecą. W każdym tyłem do ulicy stanie żandarm, trzymając w obu rękach przyniesione ze sobą świece. Olbrzymie te cienie nie ruszą się aż do skończenia rewizji.

Jaki był bilans powstańczych walk? Kilkadziesiąt tysięcy powstańców zostało zabitych w walkach, blisko tysiąc straconych, ponad 30 tysięcy zesłanych na Syberię, a około 10 tysięcy wyemigrowało. Po bitwach Rosjanie palili miejscowości, które udzieliły schronienia powstańcom, dokonywali rzezi ludności cywilnej.

Niszczono dobra kultury. Na Litwie zginęło 10 tysięcy szlachty polskiej, spośród 40 tysięcy. Ale to tylko część bezpośrednich skutków walk. Pozostałe to przede wszystkim zniesienie autonomii Królestwa Polskiego - ziemie te stały się kolejną prowincją Rosji, setkom miast odebrano prawa miejskie, tysiącom Polakom odebrano majątki i rozpoczęto intensywną rusyfikację.

O tym, że ta historia jest wciąż żywa, można się było przekonać nawet dziś w Elblągu, podczas odsłonięcia pamiątkowej tablicy w Parku Traugutta, na stojącym tam obelisku, upamiętniającym ostatniego dyktatora Powstania.  

***

Posłuchaj także radiowej rozmowy z historykiem prof. Stanisławem Achremczykiem - tutaj.

Podziel się:
Wszelkie prawa do tego tekstu są zastrzeżone. Publikowanie go w całości lub części wymaga zgody Wydawcy.

Kierownik Redakcji: Hanna Laska-Kleinszmidt

tel 55 611 20 69

Jeśli chcesz dodać swój komentarz zaloguj się. Jeśli nie masz jeszcze konta zarejestruj się tutaj.
MENU

eŚWIATOWID W LICZBACH

 

Publikacji: 10673
Galerii: 307
Komentarzy: 1354

 


Liczba odwiedzin: 4982203

KONTAKT Z REDAKCJĄ

Wydawca:

Centrum Spotkań Europejskich
"ŚWIATOWID"

pl. Jagiellończyka 1
82-300 Elbląg
tel.: 55 611 20 50
fax: 55 611 20 60

 

Redakcja:
redakcja@eswiatowid.pl
tel.: 55 611 20 69

Administrator systemu:
adm@swiatowid.elblag.pl
 

 

 


 

 

Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007 - 2013 

oraz budżetu samorządu województwa warmińsko - mazurskiego.