Gazeta
Internet

Witaj,     |  Zaloguj
Nasza społeczność

Logowanie

Dołącz do eKulturalnych
Zapomniałem hasła
Przejdź do eKulturalni.pl
GDZIE JESTEŚ:  E-ŚWIATOWID    Aktualności

Data dodania: 11.09.2011 10:15 Kategoria:Esej i Felieton Autor:Edyta Bugowska Placówka:Centrum Spotkań Europejskich "Światowid"
Za wolną Polskę, po 123 latach...

Niebawem do kin wejdzie film Bitwa Warszawska 1920. Wojna, która miała położyć kres istnieniu niepodległej Rzeczpospolitej. Wojna, która miała zaprowadzić najpierw w Europie, a później na świecie najsprawiedliwszy ustrój i wyzwolenie spod władzy kapitalistów - wyzyskiwaczy milionom robotników. Jaki był bezpośredni impuls do walk, które po niezwykle krwawej wojnie znów ogarnęły część Europy?

Bezpośrednimi powodami wybuchu wojny polsko-bolszewickiej były wydarzenia I wojny światowej, która doprowadziła do zasadniczych zmian na terenie Europy Środkowo-Wschodniej. Potęgi, które wcześniej nią rządziły, wraz z przegraną straciły swoją pozycję, a jednocześnie możliwość decydowania o jej losie. Rosja znalazła się w stanie zaawansowanego rozkładu - rewolucja październikowa była drugim powodem wojny, która miała doprowadzić do rozszerzenia się proletariackiej rewolucji na całą Europę.

W środku tego chaosu zaczęły powstawać nowe państwa, a wśród nich była Polska. W czerwcu 1919 r. na konferencji pokojowej w Paryżu ustalono, że do Rzeczpospolitej wraca Wielkopolska i Pomorze Gdańskie bez Gdańska; na Warmii, Mazurach, Powiślu oraz Górnym Śląsku miały się odbyć plebiscyty. Granica wschodnia pozostała nieuregulowana, ponieważ w obradach nie uczestniczyła Rosja (przedstawicieli leninowskiego rządu, który został uznany za nielegalny, nie zaproszono). Sytuacja Polski była fatalna. Przez cztery lata wojny cały jej wschodni front przetaczał się przez ziemie polskie tam i z powrotem. Kraj został ogołocony z zasobów ludzkich i materialnych na skutek przymusowych rekwizycji, poboru mężczyzn do wojska, a w przypadku ziem wschodnich- przesiedleń całych grup ludności. Rząd Piłsudskiego sprawował jedynie nominalną władzę nad terytorium, które objął we władanie. Toczyły się trzy wojny. W obiegu znajdowało się sześć bezwartościowych walut, a kryzys pogłębiały zastępy bezrobotnych urzędników i robotników, głód, tyfus i przestępczość.

Niezależnie od podanych wyżej powodów wojny, bezpośrednią przyczyną jej wybuchu była ewakuacja niemieckiej armii Ober-Ost, zajmującej obszar dwóch i pół tysiąca kilometrów od Zatoki Botnickiej po Morze Azowskie, która pozostawała na terenach Kresów po podpisaniu przez Rosję sowiecką osobnego pokoju z Niemcami i Austrią (traktat brzeski). Polscy historycy mówią niekiedy o napaści bolszewików, zaś historycy sowieccy mówią o polskich agresorach. Wydaje się, że żadna ze stron nie potrzebowała zachęty, próżnia powstała po ewakuacji wojsk niemieckich musiała być bowiem przez kogoś zagospodarowana. Przygotowania do tych działań w Rosji objęły nie tylko sferę militarną, ale również ideologiczną. Ideologia komunistyczna, która wymagała światowej rewolucji, miała równie duże znaczenie jak reszta przyczyn, jeśli nie większe, można nawet uznać, że wycofanie się armii Ober-Ostu było pretekstem, który Lenin skwapliwie wykorzystał. Polska stała na drodze do połączenia się z ogniskiem nowej, potężnej rewolucji w Niemczech, poza tym oparła się próbom sowietyzacji w pierwszej połowie listopada 1918 roku. Stosunek do Polski i innych nowo powstałych państw Europy Wschodniej wyraził już w listopadzie 1918 roku Stalin w artykule pt. Przepierzenie.

Owo przepierzenie tworzyły karłowate narodowe rządy, które wolą losu znalazły się między dwoma olbrzymimi ogniskami rewolucji Wschodu i Zachodu i marzą obecnie o zgaszeniu powszechnego pożaru rewolucyjnego w Europie, o zachowaniu swego komicznego istnienia, o zwróceniu wstecz koła historii. Kontrrewolucyjne przepierzenie pomiędzy rewolucyjnym Zachodem a socjalistyczną Rosją zostanie zniesione - stawiał kropkę nad "i" Stalin. Nie ma wątpliwości, że rewolucja i rządy sowieckie w tych prowincjach są sprawą najbliższej przyszłości. (A. Nowak, Polska w planach bolszewickiego kierownictwa- pierwsze próby sowietyzacji (jesień 1918- wiosna 1919), Kwartalnik Historyczny, 2000, nr 4, s. 28).

Pierwszą radziecką próbą likwidacji przepierzenia była wojna polsko - bolszewicka, dzięki postawie Polaków, walce o Rzeczpospolitą tworzoną na własnych warunkach, była nieudana. Słabość ówczesnej armii rewolucyjnej potwierdziła Bitwa Warszawska. Ale bolszewicy dostali 20 lat spokoju i tego czasu nie zmarnowali. Kolejna próba rozszerzenia socjalistycznej rewolucji doprowadziła do podporządkowania Moskwie części kontynentu europejskiego i świata.

Podziel się:
Wszelkie prawa do tego tekstu są zastrzeżone. Publikowanie go w całości lub części wymaga zgody Wydawcy.

Kierownik Redakcji: Hanna Laska-Kleinszmidt

tel 55 611 20 69

Jeśli chcesz dodać swój komentarz zaloguj się. Jeśli nie masz jeszcze konta zarejestruj się tutaj.
MENU

eŚWIATOWID W LICZBACH

 

Publikacji: 10934
Galerii: 307
Komentarzy: 1354

 


Liczba odwiedzin: 5784036

KONTAKT Z REDAKCJĄ

Wydawca:

Centrum Spotkań Europejskich
"ŚWIATOWID"

pl. Jagiellończyka 1
82-300 Elbląg
tel.: 55 611 20 50
fax: 55 611 20 60

 

Redakcja:
redakcja@eswiatowid.pl
tel.: 55 611 20 69

Administrator systemu:
adm@swiatowid.elblag.pl
 

 

 


 

 

Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007 - 2013 

oraz budżetu samorządu województwa warmińsko - mazurskiego.